Op 21 oktober 2025 verscheen het vernieuwde inspectieprotocol IP2 in het Belgisch Staatsblad. Vanaf 3 november 2025 is het officieel van kracht. Dit betekent nieuwe richtlijnen voor asbestdeskundigen en certificatie-instellingen.
Benieuwd naar de belangrijkste wijzigingen en aandachtspunten? COPRO vat de belangrijkste veranderingen samen:
Het opdrachtformulier moet exact overeenkomen met het sjabloon dat OVAM ter beschikking stelt op de OVAM vakinformatiepagina.
In dit formulier is het niet toegestaan om algemene voorwaarden toe te voegen, deze moeten in een apart document ondertekend worden.
Enkel deze aanpassingen zijn wel toegelaten in het sjabloon van het opdrachtformulier:
Lees voor meer informatie hierover zeker ook informatiebrief 20 van de OVAM.
Met betrekking tot het vermelden van het bouwjaar op het opdrachtformulier geven we het volgende mee:
Het bepalen van het bouwjaar is de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever. Indien de ADI het bouwjaar echter ter plaatse moet inschatten, moet dit ook mee in het formulier vermeld worden en ondertekend worden door de opdrachtgever of gevolmachtigde.
Sinds de invoering van IP2 is het voor elke ADI verplicht om te beschikken over een basisuitrusting zoals voorgeschreven door de welzijnswet. Deze verplichting geldt voor alle ADI’s, ongeacht hun statuut. Zowel werknemers als zelfstandigen, inclusief eenmanszaken, moeten aan deze vereisten voldoen. Tijdens elk plaatsbezoek moet de ADI over de juiste beschermingsmiddelen beschikken. Het ontbreken van één of meerdere elementen uit deze uitrusting kan al leiden tot een non-conformiteit.
OVAM benadrukt hiermee het belang van veilig werken en wil ervoor zorgen dat alle ADI’s, ongeacht hun werkvorm, voldoende beschermd zijn bij het uitvoeren van hun taken. Daarnaast streeft OVAM ernaar om de werking rond het asbestattest beter af te stemmen op de CODEX-inventarissen.
In dat kader zijn ook bepaalde nieuwe gereedschappen relevant en nuttig voor de uitvoering van een inspectie volgens IP2. Deze verduidelijking wordt verder uitgewerkt in de leidraad bij IP2, zie titel 5.3.1 & 5.3.2.
Voorbeelden:
Stofzuiger met absoluutfilter staat bij de verplichte elementen. Afhankelijk van de werkmethoden en procedures die de ADI beschrijft in het kwaliteitsbeheersysteem, maakt deze stofzuiger deel uit van de basisuitrusting tijdens een plaatsbezoek of kan de ADI erover beschikken volgens de beschreven procedure (zie titel 5.3.2 Keuze van het juiste gereedschap).
De ADI hoeft niet elk element van de basisuitrusting bij elke monstername te gebruiken. Het gebruik volgt uit de risicoanalyse ter plaatse (IP2 titel 5.9.2.1), omdat vooraf niet bekend is welke materialen aanwezig zijn en in welke staat. Op basis van deze analyse beslist de ADI welke elementen nodig zijn om het standaardonderzoek veilig en correct uit te voeren.
Voorbeeld: De proces-ADI beschrijft in het kwaliteitsbeheersysteem hoe taken worden uitgevoerd (conform certificatiereglement), inclusief:
Bij een controle of audit kan de certificatie-instelling deze werkmethoden en hun toepassing nagaan.
Indien een ADI ervoor kiest om bij bepaalde monsternames een stofzuiger als bronmaatregel te gebruiken, moet dit in het kwaliteitsbeheersysteem beschreven zijn. Voor sommige contaminaties (bv. ruwe oppervlakken zoals oude bakstenen of cementafwerklagen) volstaan vochtige doeken niet. De ADI moet daarom een procedure hebben die garandeert dat een stofzuiger met absoluutfilter binnen een aanvaardbare termijn beschikbaar is. Mogelijke oplossingen:
De ADI moet de monsternameplaats altijd veilig achterlaten: door contaminatie te verwijderen of door de plaats af te bakenen en bijkomende maatregelen te treffen.
OVAM benadrukt dat deze verplichting niet enkel een administratieve vereiste is, maar vooral een fundamenteel onderdeel vormt voor de uitvoering van een veilige en professionele inventarisatie. De aanwezigheid van de juiste uitrusting stelt de ADI in staat om op een verantwoorde manier te werken en het inspectiegebied correct en volledig te onderzoeken.
IP2 legt strikte en gedetailleerde richtlijnen vast voor het nemen van monsters in het kader van een asbestinventarisatie. Zowel de verplichte monstername als het gebruik van mengmonsters zijn hierin duidelijk omschreven.
Deze bepalingen zorgen voor een uniforme werkwijze en verhogen de betrouwbaarheid van de analyseresultaten.
Verplichte monstername
De ADI is verplicht om elk asbestverdacht materiaal dat inspecteerbaar is, te bemonsteren. Tenzij,
⇒ De asbestdeskundige het materiaal als verdacht kan identificeren op basis van:
⇒ Monstername niet mogelijk is omdat:
Mengmonsters
IP2 bevat duidelijke richtlijnen over wanneer en hoe mengmonsters mogen worden genomen. Mengmonsters zijn enkel toegestaan voor toepassingen die expliciet vermeld staan in art. 5.9.4.3 van IP2, namelijk pleisterwerk, crepi, thermische leidingisolatie in gips en tegellijm faiencetegels.
Voor alle andere materialen geldt dat ze individueel bemonsterd moeten worden. Mengmonsters mogen dus niet meer gebruikt worden voor andere toepassingen zoals mastiek, roofing, onderdak etc.
Indien de opdrachtgever een monstername weigert, moet dit schriftelijk bevestigd worden via een verklaring op eer, die wordt opgeladen als bijlage samen met het opdrachtformulier.
Een mengmonster bestaat uit twee tot vier monsternamepunten van hetzelfde inspecteerbare materiaal. Dit met uitzondering van leidingisolatie waar 1 mengmonster steeds bestaat uit 2 punten. De ADI moet ervoor zorgen dat de detectiegrens niet te hoog ligt voor het labo.
Bij het opnemen van pleisterwerk in een bronfiche, geeft de ADI conform art. 6.4.4 van het IP voor volgende twee gevallen toelichting in het notitieveld:
Een onvolledige toelichting leidt helaas tot een non-conformiteit. Let dus op:
Bepaalde toepassingen zonder bewijsdocument mogen als niet-asbestverdacht worden beschouwd via vaststelling en expertise. Dit geldt bijvoorbeeld voor
Voor onderstaande toepassingen is dit echter niet mogelijk (conform art. 5.7.2.1 van IP2). Deze toepassingen kunnen enkel als niet-asbestverdacht beoordeeld worden na monstername of met geldige bewijsdocumenten :
Lees hier bij OVAM meer over dit onderwerp.
Het gebruik van bewijsdocumenten als documentatie is enkel toegelaten als zowel de inspectielocatie en de opmaakdatum in het document vermeld staan, zie titel 3.1.2. van IP2. Bij het ontbreken van deze twee velden, is het bewijsdocument helaas niet geldig.
Op basis van het productiejaar (IP2 art. 5.7.2.2) kan de ADI beoordelen of een materiaal asbestverdacht is of niet, als die minstens volgende elementen bevat:
1. de inspectielocatie;
2. de opmaakdatum van het document;
3. een duidelijke verwijzing naar de betrokken plaats in het inspectiegebied;
4. een beschrijving van de geplaatste toepassing;
5. de datum van productie of van plaatsing van het materiaal.
Bij conflict of twijfel tussen informatie of documenten en vaststelling ter plaatse hebben de vaststellingen ter plaatse van de ADI voorrang.
Een concreet voorbeeld ter illustratie staat vermeld in informatiebrief 20 van OVAM.
Met de invoering van IP2 is het gebruik van adviesfiches voor bepaalde ruimtes en materialen niet langer optioneel. IP2 maakt het verplicht om specifieke ruimtes en materialen in het inspectiegebied te beschrijven in een fiche, ongeacht of ze asbestverdacht of aanwezig zijn. Deze verplichting is ingevoerd om de volledigheid en transparantie van het asbestinventarisattest te verhogen, en om eigenaars en opdrachtgevers een duidelijker beeld te geven van wat de ADI onderzocht heeft.
Vanaf 3 november 2025 verschijnt in de databank een nieuwe keuzeoptie in het dropdownmenu ‘Type advies’, namelijk ‘verplicht te beschrijven ruimte of materiaal’.
De ADI moet deze nieuwe keuzeoptie aanduiden bij het opstellen van adviesfiches voor de volgende elementen:
- afdichtingsmateriaal (mastiek, kit …) aan schrijnwerk;
- pleisterwerk;
- leidingisolatie;
- materialen aan de stookketel (dichtingen, isolerend materiaal…);
- materialen onder de dakbedekking (onderdak…);
- materialen van rookgaskanalen;
- dakbedekking;
- materialen aan of in onderdelen en ruimtes die horen bij de liftinfrastructuur.
Voor elk van deze elementen moet de ADI in een afzonderlijke fiche beschrijven of het materiaal werd vastgesteld, en indien vastgesteld, waarom het niet-asbestverdacht is. Indien meerdere types van bijvoorbeeld dakbedekking voorkomen, moet voor elk type een aparte fiche worden aangemaakt. Als een bepaald materiaal of ruimte niet aanwezig is, wordt dit ook vermeld in een adviesfiche, met uitzondering van toepassingen in niet-asbestverdacht vezelcement.
Bij het genereren van het asbestattest controleert de databank automatisch of alle verplichte ruimtes en materialen correct zijn beschreven. Indien dit niet het geval is, krijgt de ADI een foutmelding en kan het attest niet worden afgerond. Om dit te vermijden, moet de ADI in elke relevante fiche expliciet aanduiden dat het gaat om een ‘verplicht te beschrijven ruimte of materiaal’.
Elke fiche moet minstens deze informatie bevatten:
Deze informatie wordt opgenomen in een vereenvoudigd overzicht in de pdf-versie van het asbestattest. De bemerkingen verschijnen dus niet als volledige adviesfiches, maar bieden wel nuttige context voor eigenaars en opdrachtgevers.
Voorbeelden:
Een correcte en volledige fotoreportage is een essentieel onderdeel van het asbestonderzoek. IP2 legt vast dat elke ADI zijn vaststellingen documenteert aan de hand van voldoende foto’s, die worden opgeladen in de databank. Deze foto’s moeten een representatief, gedetailleerd en eenduidig beeld geven van de ingevoerde inspectiegegevens, het volledige inspectiegebied en de onderzochte zones en materialen. De fotoreportage is niet enkel een administratieve verplichting, maar ook een belangrijk hulpmiddel bij klachtenbehandeling en kwaliteitscontrole.
Bij het nemen en opladen van foto’s moet de ADI rekening houden met de geldende privacyregels. Foto’s mogen geen personen, dieren of herkenbare privé-elementen bevatten. Het niet correct opladen of annoteren van foto’s, of het ontbreken van een volledige fotoreportage, leidt helaas tot een non-conformiteit. De foto’s in de inspectiefiches en de fotoreportage samen moeten een volledig beeld geven van het inspectiegebied.
In IP2 werd opgenomen dat de ADI minimaal de volgende foto’s oplaadt in de fotoreportage:
De ADI dient fotogroepen te gebruiken om gerelateerde foto's samen te brengen en geeft die groepen een duidelijke naam. De ADI laadt voldoende foto’s op om diens vaststellingen te documenteren, maar laadt wel alleen relevante foto’s op. Het gebruik van fotogroepen is situatie-afhankelijk. Het doel van fotogroepen is dat de foto's eenduidig gelinkt kunnen worden aan een specifieke plaats of een specifiek materiaal.
Een kwalitatieve fotoreportage maakt de deskundige in de eerste plaats voor zichzelf om de momentopname van zijn vaststellingen ter plaatse te registreren.
De ADI moet de afvalstoffen opnemen in een beperkingsfiche als de vaststelling van afvalstoffen en/of beoordeling van de categorie van gebondenheid niet mogelijk is, dit is het geval bij vermoeden van slib, sediment of contaminatie in een dakgoot.
Als de asbestdeskundige een asbesthoudend vezelcementmateriaal vaststelt:
dan stelt die, als dat van toepassing is, een beperkingsfiche op voor waarneembare meegespoelde resten van de dakbedekking of gevelbekleding die de asbestdeskundige niet kan vaststellen. Bv. een lege dakgoot onder een asbesthoudend dak.
Bij het actualiseren van een asbestattest moet de ADI steeds beoordelen of een nieuw plaatsbezoek noodzakelijk is. In bepaalde situaties is een plaatsbezoek verplicht, dit is het geval bij aanvullend onderzoek of bij het opheffen van een eerdere onderzoeksbeperking. Alle bewijsdocumenten die bij de beoordeling worden gebruikt, moeten correct worden opgeladen in de databank. Indien dit niet gebeurt, wordt dit helaas beschouwd als een non-conformiteit.
Meer info hierover kan u hier terugvinden.
IP2 voorziet verschillende manieren waarop een ADI een materiaal als asbesthoudend mag identificeren:
Alle bewijsdocumenten die gebruikt worden, moeten correct worden opgeladen in de databank.
In dit onderdeel gaan we dieper in op de tweede methode: voorkennis en beoordeling met het blote oog. Deze methode kan enkel worden toegepast als de ADI op basis van visuele kenmerken én bestaande kennis met voldoende zekerheid kan bepalen dat het materiaal asbesthoudend is. Cruciaal hierbij is dat de ADI ook een uitspraak kan doen over het type asbestvezels. Indien dat niet mogelijk is, volstaat deze methode niet en moet alsnog een monstername gebeuren.
Onderstaande voorbeelden verduidelijken deze regel:
Deze methode vereist dus een combinatie van visuele herkenning én inhoudelijke kennis van het materiaaltype. Enkel wanneer beide elementen aanwezig zijn en er geen twijfel bestaat over de vezelsoort, mag de ADI deze werkwijze toepassen.
Wijziging bewaartermijn monsters
Het is belangrijk dat de ADI nagaat of diens overeenkomst met het labo in lijn ligt met de vereisten over de bewaartermijnen van monsters conform IP2. Dit moet vermeld staan in de overeenkomt.
IP2 meldt: “De asbestdeskundige doet een beroep op een asbestlabo dat de monsters die genomen worden:
Labo’s moeten de monsters 2 jaar bewaren zodat bij geschillen een heranalyse mogelijk blijft. Mocht dat niet het geval zijn, dan moet de ADI diens overeenkomst laten aanpassen. De CI kan dit bijvoorbeeld controleren bij een procesaudit of in het kader van een klacht.
Laboanalyse met PLM
Lijm, verf en materialen waarvan het bindmiddel bestaat uit gips of kalk die geanalyseerd worden met een polarisatiemicroscoop (PLM) moeten volgende stappen doorlopen:
Indien er geen vezels zichtbaar zijn onder de stereomicroscoop, onderzoekt het labo minstens twee preparaten van fijngemaakt materiaal opgelost in RI-vloeistof. Worden er vezels met een diameter van 1 µm of meer aangetroffen, dan kan de PLM bepalen of het om asbest gaat en om welk type. Zijn de vezels kleiner dan 1 µm, dan is identificatie met PLM niet mogelijk. In dat geval vermeldt het analyserapport: “Geen sluitende identificatie van de waargenomen vezels mogelijk op basis van een PLM.”
Belangrijk: als het analyserapport vermeldt dat geen sluitende identificatie van de waargenomen vezels mogelijk is op basis van een PLM, dan mag de ADI het materiaal niet als niet-asbesthoudend identificeren op basis van deze laboanalyse.
Om een bepaalde toepassing als niet-asbestverdacht te beschouwen, kunnen er geen NT-labels of gelijkwaardig gebruikt worden, aangezien deze geen wettelijke basis hebben.
Datum productiejaar versus plaatsingsjaar
Een vezelcementmateriaal kan als niet-asbestverdacht beschouwd worden op basis van het productiejaar zoals beschreven in titel 5.7.2.2. Voor vezelcement kan men het plaatsingsjaar gebruiken voor het bepalen van het productiejaar. Een ADI mag alle vezelcementtoepassingen als niet-asbestverdacht beschouwen als ze geplaatst zijn vanaf 2005, tenzij er ter plaatse twijfel is over de correctheid van de bewijsdocumenten.
Daarnaast geldt dat materialen die geproduceerd zijn na 2000 door de ADI als niet-asbestverdacht kunnen worden beschouwd. Wanneer het productiejaar echter niet rechtstreeks gekend is, maar het plaatsingsjaar wordt gebruikt als indicatie, dan mag het materiaal enkel als niet-asbestverdacht worden beschouwd als het plaatsingsjaar 2005 of later is.
Voorbeeldsituaties uit de praktijk
Vezelcementen buitenschiltoepassingen en risicobouwjaar
Volgens IP2, titel 5.5, mogen bepaalde constructies en ruimtes worden uitgesloten van inspectie op basis van het risicobouwjaar. Dit betekent dat de ADI een toepassing niet hoeft te onderzoeken als uit bewijsdocumenten blijkt dat ze buiten de risicoperiode vallen. Toch blijft voorzichtigheid geboden, zeker bij vezelcementen buitenschiltoepassingen.
De ADI moet steeds de bewijsdocumenten kritisch beoordelen en vergelijken met de toestand ter plaatse. Indien er aanwijzingen zijn dat het materiaal ouder is dan de vergunde of geplande bouwdatum, moet de ADI dit verder onderzoeken.
Een voorbeeld hiervan is een loods die vergund en geplaatst werd in 2008, maar waarbij de ADI vaststelt dat er oude golfplaten zijn gebruikt die volgens visuele beoordeling minstens twintig jaar oud zijn. In zo’n geval kan de ADI niet zomaar uitgaan van de vergunningsdatum. De toepassing moet dan mogelijk bemonsterd worden, of – indien er sprake is van een onderzoeksbeperking – opgenomen worden als asbestverdacht en dus asbesthoudend.
IP2 stelt duidelijk dat de ADI constructies en ruimtes enkel mag uitsluiten op basis van bewijsdocumenten zoals omschreven in titel 3.2.3.3. Deze uitsluiting gebeurt via een uitsluitingsfiche, waarin de gebruikte bewijsdocumenten worden opgeladen in de databank. Als de ADI uit deze documenten afleidt dat er materialen zijn gebruikt met een productiedatum die mogelijk vóór 2001 ligt, dan vallen deze materialen alsnog onder de te inspecteren toepassingen zoals vermeld in titel 5.8. Ook in dat geval moeten de bewijsdocumenten correct worden opgeladen.
Kortom, zelfs wanneer een toepassing formeel buiten het risicobouwjaar valt, moet de ADI alert blijven voor visuele of documentgebonden aanwijzingen die op oudere materialen kunnen wijzen. De beoordeling gebeurt steeds op basis van expertise, ondersteund door bewijsdocumenten, en moet in de databank correct worden gedocumenteerd.
Als niet alle gebouwdelen worden beschreven, dan kan dit helaas leiden tot een non-conformiteit en aanpassing van het attest.
Bv. Het ontbreken van de kelderberging die werd beschreven in het opdrachtformulier of waardoor uit de informatie in de databank kan worden afgeleid dat deze deel uitmaakt van het inspectiegebied.
Opgelet: COPRO merkt tijdens de kwaliteitsborging vaak op dat de gebouwdelen niet correct beschreven worden. Voor meer informatie hoe dit correct uit te voeren, raadpleeg de Gebruikershandleiding asbestinventarisdatabank van OVAM onder art. “3.4.3.4 De gebouwdelen beschrijven”.
Elk opgeladen constructieplan voldoet aan al de volgende voorwaarden:
Overlappingen die annotaties onleesbaar maken, kunnen niet geaccepteerd worden. De ADI annoteert ruimtes en materialen met een lijn, een kader of een gearceerd oppervlak als de projectie van de ruimte of het materiaal op het plan ruimtelijk gezien respectievelijk een lijntracé, een kader of een aaneengesloten oppervlak vertegenwoordigt.
De ADI maakt de annotaties aan de hand van de annotatietools van de asbestinventarisdatabank.
Een non-conformiteit zal helaas moeten worden toegekend in de volgende gevallen:
In een bronfiche neemt de asbestdeskundige hetzelfde inspecteerbare materiaal met één bepaald bindmiddel op. Maar als verschillende inspecteerbare materialen aan elkaar zijn bevestigd, dan kan de asbestdeskundige niet altijd afzonderlijke monsters nemen van de afzonderlijke asbestverdachte materialen.
In dat geval stelt de ADI toch voor elk materiaal een afzonderlijke bronfiche op en neemt, als dat nodig is, de codering van het genomen monster over in alle fiches in kwestie. De relatie tussen die bronfiches beschrijft de asbestdeskundige in het notitieveld.
Voorbeelden uit de praktijk
